Gezi Notları - Doğa ve Fotoğrafçılık

Doğa ve Fotoğrafçılık

Mısra Dinibütün

Yazar hakkında:
Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümünden mezun olan Dinibütün Doğuş Üniversitesinde İşletme Master'ını (MBA) tamamladı ve İnsan Kaynakları alanında yüksek lisans derecesi (MA)aldı.

Dinibütün, Mesleği olan İnsan Kaynakları ve Eğitim alanındaki çalışmalarının yanısıra doğal dünyayı, duygu, hassasiyet ve gerçeklikle görebilme, kaydetme ve paylaşma tutkusu ile yaklaşık 2 yılı geçen bir süredir fotoğrafçılık ve aynı zamanda da dalgıçlık yapmaktadır.

FİLM KULLANIMI

Tamam, fotoğrafını çekeceğiniz konunun ışığı mükemmel, makinanızın ayarlarını da yaptınız da peki filminizin seçiminde nelere dikkat ettiniz?

Mesela bir ressam hemen bir kağıt kalem çıkartır, beğendiği bir görüntüyü, anı kaydeder. Fotoğraf çekmek istediğimizde ise ne yazık ki uygun filmi de seçmiş olmamız gerekir ki istediğimiz etkiyi yaratacak bir kayıt yapabilelim.

Peki film nedir? "Film objektif içinden geçen ışık hüzmelerinden oluşan görüntünün elde edilebilmesi için ışığa duyarlı bileşiklerden oluşan maddedir"... şeklinde klasik bir tanım yerine, ki fen bilimi dersleriyle pek arası iyi olmayan birisinin bunu "çok bilirmiş" gibi anlatması da ayrıca komik kaçacaktır, "bence film nedir?" bunu yazmayı tercih ediyorum. Baştan alırsak...
Film nedir? Dia (slayt / pozitif) film ışık geçirmeyen (opak) ancak ışık ile temas ettikçe transparan olan bir tür sihirli maddedir. Negatif film transparan olan ancak ışık ile temas ettikçe opak olan bir tür sihirli maddedir.

Film kullanımı ile ilgili bilmemiz gereken ilk şeylerden biri, hızları ile ışık ihtiyacı arasındaki bağlantıdır. Filmlerin hızları arttıkça; ışık ihtiyacı azalır. Pozlama süresi azalır. Fotoğrafı oluşturan en küçük nokta yani grenler büyür. Grenlerin büyük olması fotoğrafın baskısında keskinliğin azalmasına neden olur. Film hızları azaldıkça; ışık ihtiyacı artar. Pozlama süresi uzar. Grenler küçülür.

Yavaş filmlerin (örneğin 16-40 ASA/ ISO ) poz süreleri uzundur. Film üzerinde fotoğrafı oluşturan gerenleri çok küçük olduğundan baskılarda yüksek keskinlik verirler. Işık sorunu olmayan yerlerde veya durağan konuların çekimlerinde kullanılırlar. Orta hızlı filmler (örneğin 50-100 ASA/ ISO) en çok kullanılan filmlerdir. Normal bir görüntü ve keskinlik verirler. Daha çok dış çekimlerde durağan veya az hareketli konular için uygundur. Hızlı filmler (örneğin 125-400 ASA/ ISO) hareketli konuların çekimlerinde veya uygun ışık koşullarının olmadığı zamanlarda kullanılırlar. İri grenli olduklarından bu filmden yapılan baskıların keskinliği azalır. Manzara veya portre konularında daha sık kullanılır. Çok hızlı filmler (örneğin 800-3200 ASA/ ISO) hareketli konuların veya gece fotoğraflarının çekimlerinde kullanılır. Grenleri çok iri olduğundan bu tür filmlerden üretilen baskıların keskinliği daha da azalır. Yeterince aydınlanmamış kapalı mekan çekimlerinde tercih edilirler.

Yukarıda film hızlarını açıklarken verilen ASA değeri, Amerikan Standartlar Enstitüsü tarafından belirlenmiş film hız birimidir. ASA değerleri aritmetik dizi özelliği gösterir. Mesela, 100 ASA bir film 50 ASA filmden iki kat daha duyarlıdır. ASA yerine Avrupa'da ISO (International Standarts Organization) terimi aynı sistemde kullanılmaktadır.

Bunlara ilave, bir de Alman Standartlar Enstitüsü tarafından belirlenmiş DIN değeri bulunmaktadır. DIN değeri de film hız birimidir. DIN değerleri her üç birimde bir çift artar. 24 DIN bir film 21 DIN filmden iki kat daha duyarlıdır.

ASA/ ISO 12 40 50 64 100 160 320 400 800 1600 3200
DIN 12 18 19 21 23 27 30 ...

Kısaca, film kutularının üzerinde yazan bu ASA /ISO film hızı değerleri, filmin ışığa olan duyarlılığını anlatmak içindir.

O halde, film seçiminde nelere dikkat etmeliyiz?

Diyelim ki film almak için uzun uzun düşünecek, her bir filmin özelliğini tek tek inceleyecek vaktiniz yok. Sadece uygun hızda bir filmi almak istiyorsunuz. Peki bunun uygunluğuna nasıl karar vereceksiniz? İşte bu kararınıza yardımcı olacak bazı sorular:

- Fotoğraf çekeceğiniz mekanın ışık durumu nedir?

- Nasıl bir objektif kullanacaksınız? Hangi diyafram (f) değeri ile kullanacaksınız? Hangi hızda (enstantane) çekimlerinizi yapmayı planlıyorsunuz?

- Fotoğrafını çekeceğiniz konu durağan mı yoksa hareketli mi? Hareketli ise hızı nedir?

- Çekiminiz sırasında fotoğraf makinanızın hareket etmesi gerekebilir mi?

Tüm bunları bir kenara bırakıp aslında tek isteğinizin bulanık olmayan, net bir görüntü elde etmek olduğunu varsayalım. Bu durumda hızlı filmleri tercih edeceksiniz. Hızlı film kullandığınızda yüksek bir enstantane değeri ile çekim yaparsınız. Daha yüksek bir enstantane ile çekilen konu hareketsiz çıkar, çünkü hareketlerinin kaydedilmesi için süre yeterli değildir. Aynı zamanda sizin çekiminiz de daha kısa bir sürede sonuçlanır ve makinayı daha kısa süre kullanmış olursunuz. Bu da, eğer makinanız elinizde çekim yapıyorsanız sizin makinayı titretme olasılığını yada "tripod" üzerinde çekim yapıyorsanız rüzgarın "tripod"u sallama olasılığını en aza indirir (not: alüminyum tripod'lar hafif olduğu için rüzgardan etkilenebiliyorlar).

Diğer taraftan, eğer çok güçlü bir ışık kaynağı var ise, mesela parlak güneşli bir yaz gününde, çok daha düşük hızda filmleri kullanmanızda fayda olacaktır. Bu durumda da ışık yeterli olduğu için yüksek enstantane kullanarak makinanız elinizde çekim yapabilirsiniz. Ancak, yeterince ışık yok ise hızlı bir film kullanmanız gerekecektir.

Eğer alan derinliğine ihtiyacınız yok ise ve profesyonel bir objektif kullanıyorsanız diyafram değerini açarak, örneğin f /2.8 olarak ayarlayabilirsiniz, giren ışık miktarını arttırabilirsiniz. Bu şekilde fotoğrafınızda nesnenizin yada sizin hareketinizden doğan bir bulanıklık oluşmayacaktır. Bir "tripod" kullanma imkanınız var ise daha düşük hızda bir film kullanabilir, daha düşük enstantane değerleri ile farklı etki yaratacak fotoğraflar çekebilirsiniz. (not: bu arada bir tripod mutlaka edinmelisiniz , eğer bir tripod satın alacak bütçeniz yok ise ödünç alın. Paranız kısıtlı ise çok pahalı bir tripod almanız gerekmez, herhangi bir tripod, hiç tripod olmamasından daha iyidir.)
Film tiplerinden bahsetmeden hızlarından bahsetmek biraz işi karışık göstermiş olabilir. Bu nedenle hemen film tiplerine geçiyorum.

Film Tipleri

Film tiplerinde temel seçeneklerimiz renkli negatif, renkli pozitif (dia/slayt), ve siyah & beyaz negatif'dir.

Baskı almak istediğimizde renkli negatif filmler bu iş için iyidir. Renkli filmler üç fonksiyonel ışığa duyarlı bileşik tabakadan meydana gelir. Her tabaka bir ana renge karşı hassastır. Bu tabakaların üstten itibaren sırası: mavi, yeşil ve kırmızıdır. Mavi ışığın yeşil ve kırmızıya duyarlı diğer tabakalara etki etmemesi için maviye duyarlı tabakanın altına bir sarı filtre tabakası konmuştur. Bu tabaka geliştirme işleminden sonra saydam hale gelir. Önemli olan çektiklerinizin baskılarını almak ise renkli negatif filmler bu amaca kolayca cevap verebilir. Ayrıca görüntülerinizin renk dağılımdan, bu dağılımlarda yer alan detayları yakalayabilmekten ve/veya pozlandırmadan çok emin değilseniz negatif film kullanmanız daha doğru bir seçim olacaktır.

Bir fotoğrafçı olarak kendinizi iyi hissetmek isterseniz renkli pozitif filmler bu iş için idealdir. Renkli pozitif filmler projeksiyon veya direkt baskı amaçlı kullanılırlar. Baskı almak istediğinizde işlemi daha uzun ve daha pahalı olmakla birlikte aldığınız baskı sizin vermek istediğiniz duyguları yansıtır. Fotoğrafları arşivlemek için de renkli pozitif kullanmak doğru olacaktır. Arşivlemek istediğiniz dialarınız için uygun saklama koşullarını sağlamanız gerekir. Dialarınızın mutlaka nem ve sıcaktan uzak bir ortamda bulunması ve hava alması gerekir.

Siyah & beyaz negatif filmlerin kullanımında ise kontrastlığı kontrol etme ve fotoğrafınızı yorumlama imkanınız vardır. Siyah & beyaz Filmler esnemeyen birçok taban üzerine kaplanmış gümüş bileşiklerinden oluşur. Elde edilen negatif filmden, pozitif bir görüntü elde edebilmek için negatif siyah-beyaz kağıda baskıları yapılır. Benim kendi düşüncem, siyah & beyaz fotoğraflarda, fotoğrafçının yaratıcı yönünün daha fazla ön plana çıkıyor olması. Günümüzde teknolojinin gelişimi ve digital fotoğrafçılıktaki ilerlemelerden sonra siyah & beyaz fotoğrafla uğraşanları artık eski moda bularak yadırgayanlarda bulunmakta...Öyle ya digital ortamda çektiğiniz bir fotoğrafı photo-shop ile siyah & beyaz formata sokmak sadece bir an meselesi. Sonraaaa teknoloji ve yaratıcılığınızla istediğiniz görüntüleri oluşturmanız mümkün, hiçbir engel yok, acaba istediğim etkiyi oluşturabildim mi diye dakikalarca beklemek yok, kimyasalları üzerinize sıçratma riskiniz de yok. Yok da...bana sanki olayın heyecanı biraz da burada gibi geliyor. Ben yine de siyah & beyaz'ın yerini hiçbir şeyin alabileceğine inanmıyorum. Siyah & beyaz ile uğraşmaktan zevk alanların, karanlık odada görüntünün yavaş yavaş ortaya çıkışını hayranlıkla izleyenlerin sonu gelmeyecektir.

Filmlerinizi nereden almalısınız?

Fotoğrafçılık ile ilgilenen ve malzemeyi bilen bir yerden alışveriş yapmanız en doğrusu olacaktır. Bu şekilde hem istediğiniz ürüne ait bilgileri edinebilir hem de farklı ürünler hakkında da bilgi alabilirsiniz. Profesyonel baskı yapan ve film satan mağazalar daha çok tüketiciye hitap ettiğinden her aradığınız ürüne ulaşamayabilirsiniz. Henüz tüm ürünleri rahatlıkla bulabileceğimiz geniş bir fotoğraf mağazası bulunmamakta ancak, Sirkecide garın karşısında kalan cadde üzerindeki pasajlardaki bazı küçük dükkanlar bu konuda oldukça iyiler. Bu konu ile ilgileniyorsanız, Pamuk Ticaret ve Zoom İthalattan istediğiniz ürünleri temin etme şansınız olacaktır. Pamuk Ticarete uğrarsanız o küçük dükkanda çeşitli malzemeler arasında bu işe gönül veren çok dost bir insanla da tanışma fırsatınızda olur: dükkanın sahibi Şahabettin Pamuk. Şahabettin abi size ihtiyacınız olan en doğru ürünü vermekle kalmaz, ürün hakkında açıklama da yapar.
Hepinize keyifli fotoğraflar dileği ile....

A. Mısra Dinibütün
Amatör Fotoğrafçı

Notlar

Filmler hakkında bilgi için:
www.agfa.com
www.fujifilm.com
www.kodak.com

Diğer bazı profesyonel filmler hakkında kısa bilgi:

Siyah Beyaz Pozitif Filmler, renkli pozitif filmler gibi kullanılır. Film bileşikleri Renkli negatif filmlerdekine benzer ancak, sadece siyah-beyaz ve tonlarını ortaya çıkaracak bileşiklerden oluşmuştur.

Polaroid Filmler, anında görüntü veren üç renge duyarlı bileşik taşıyan filmlerdir. Her birinde boya hazır olarak kart üzerinde bulunmaktadır. İşleme polaroid film kullanan makinada pozlandırma ile başlanır.
APS - Advanced Photo System Film formatı, 35mm'den daha küçüktür. 24mm eninde 15, 25 veya 40 adet film boyutlarında kartuşa yerleştirilmiştir. Her bir kare 9/16 oranında film üzerine kaydedilir ve isteğe göre 2/3, 9/16 veya 1/3 oranında üç değişik (klasik, orta, panoramik) formatta basılabilir.